
Sylwia straciła pracę w październiku, dwa tygodnie po tym, jak wzięła kredyt na mieszkanie. Kiedy napisała o tym w grupowym czacie z przyjaciółkami, odpowiedzi przyszły szybko: „Wszystko dzieje się po coś!”, „Zobaczysz, to szansa na coś lepszego!”, „Głowa do góry, ty sobie zawsze poradzisz!”, „Pomyśl, ile osób ma gorzej”. Jedna przyjaciółka wysłała jej cytat o tym, że „każdy koniec to nowy początek”.
Wszystkie chciały dobrze. Ale Sylwia po przeczytaniu tych wiadomości poczuła się jeszcze bardziej samotna. Nie chciała słyszeć o szansach. Chciała, żeby ktoś powiedział: „To naprawdę trudne. Jestem z tobą”.
Toksyczna pozytywność to przekonanie, że niezależnie od sytuacji należy zachować pozytywne nastawienie, a trudne emocje – smutek, lęk, złość, rozczarowanie – trzeba jak najszybciej „przekuć” w optymizm albo w ogóle ich nie okazywać.
Nie chodzi o to, że optymizm jest zły. Nadzieja, wdzięczność i dostrzeganie dobrych stron pomagają przetrwać trudne chwile. Problem pojawia się wtedy, gdy pozytywność staje się przymusem i nie zostawia miejsca na pełen zakres ludzkich emocji.
Często w formie dobrze znanych zdań:
Każde z tych zdań może być w pewnych sytuacjach pomocne. Ale gdy pada od razu, w odpowiedzi na czyjś ból, zwykle przekazuje coś innego: „Twoje uczucia są niewłaściwe”, „nie chcę o tym słuchać”, „powinnaś już się z tym uporać”.
Często najbardziej toksycznie pozytywni jesteśmy wobec samych siebie. Mówimy sobie: „Nie mam prawa się smucić, przecież mam wszystko”, „Nie powinnam się złościć”, „Muszę być wdzięczna”. Wstydzimy się swojego smutku, bo w mediach społecznościowych wszyscy wydają się szczęśliwi.
Sylwia przez pierwsze tygodnie po utracie pracy codziennie rano powtarzała sobie afirmacje. Wieczorami płakała w poduszkę, a potem czuła się winna, że „nie potrafi myśleć pozytywnie”.
Emocje nie znikają dlatego, że ich nie chcemy. Badania pokazują, że próby tłumienia trudnych uczuć i myśli często dają odwrotny efekt – stają się one silniejsze i trwają dłużej. Psychologowie nazywają ten mechanizm unikaniem doświadczeniowym i wiążą go z większym ryzykiem lęku i depresji.
Z kolei badania nad akceptacją emocji wskazują, że osoby, które pozwalają sobie na odczuwanie trudnych uczuć bez oceniania ich, doświadczają w dłuższej perspektywie mniej negatywnych emocji i mają lepsze samopoczucie psychiczne. Paradoksalnie: żeby poczuć się lepiej, często trzeba najpierw pozwolić sobie poczuć się źle.
Więcej o tym, jak pracować z trudnymi emocjami, przeczytasz w artykule o regulacji emocji.
Gdy ktoś bliski odpowiada na nasz ból optymistycznym hasłem, uczymy się, że z trudnymi sprawami lepiej się nie dzielić. Z czasem zaczynamy udawać, że wszystko jest w porządku. Relacje stają się płytsze, a samotność – większa.
Bywa też, że osoby stosujące toksyczną pozytywność robią to nie dlatego, że im nie zależy, ale dlatego, że same nie potrafią znieść cudzego cierpienia. Bezradność wobec czyjegoś bólu jest trudna, a szybkie pocieszenie daje poczucie, że „coś się zrobiło”.
Zamiast od razu pocieszać, spróbuj:
Po kilku dniach Sylwia napisała do jednej z przyjaciółek, że te wszystkie „pozytywne” wiadomości jej nie pomagają. Przyjaciółka przyjechała wieczorem z winem i chusteczkami. Rozmawiały do drugiej w nocy. „Nic się nie zmieniło, nadal nie mam pracy” – mówi Sylwia. – „Ale pierwszy raz od dwóch tygodni nie czułam się z tym sama”.
Gabinet terapeutyczny to jedno z niewielu miejsc, w których nie trzeba być pozytywnym. Można płakać, złościć się, mówić o lęku i rozpaczy – i nikt nie każe „wziąć się w garść”. Dla wielu osób już samo to doświadczenie jest bardzo ważne.
W nurcie psychodynamicznym, w którym pracujemy w Sumus, przyglądamy się też temu, skąd wzięło się przekonanie, że trudne emocje są „zakazane” – często ma ono korzenie w domu, w którym smutek czy złość nie były mile widziane.
W Centrum Psychoterapii Sumus przy ul. Św. Sebastiana w Krakowie możesz zacząć od konsultacji. Możesz poznać nasz zespół i wybrać konkretną osobę.
Nie. Optymizm i nadzieja są cenne. Problemem jest przymus pozytywności i odrzucanie trudnych emocji jako „złych” lub „niewłaściwych”.
Wsparcie uznaje czyjeś uczucia i pozwala je przeżyć. Toksyczna pozytywność próbuje je jak najszybciej zastąpić optymizmem. Dobrym testem jest pytanie: czy po rozmowie ta osoba czuje się bardziej zrozumiana, czy bardziej samotna?
Mogą pomagać, jeśli są realistyczne i nie zaprzeczają temu, co czujemy. Afirmacje, które brzmią dla nas fałszywie, czasem nasilają poczucie, że „coś jest ze mną nie tak”.
Często wystarczy: „Przykro mi, że przez to przechodzisz. Jestem tu”. Można też zapytać, czego ta osoba potrzebuje – rozmowy, pomocy czy po prostu obecności.
Zrób następny krok
Nasz zespół 9 certyfikowanych terapeutów czeka na Ciebie. Bez skierowania, bez długiego oczekiwania.
Bez skierowania · Płatność gotówką lub kartą · 12 444-70-60