
Ilona ma 42 lata i młodszego o trzy lata brata Leszka. Od kiedy ich ojciec zachorował, to ona jeździ do niego do Tarnowa co weekend, załatwia lekarzy, gotuje, sprząta. Leszek mieszka w Warszawie, „ma dużo pracy” i dzwoni raz w tygodniu, żeby zapytać, „jak tata”. Kiedy ostatnio przyjechał na niedzielę, ojciec rozpromienił się: „Mój syn przyjechał!”. Ilona wyszła do kuchni i rozpłakała się ze złości. Przez całe dzieciństwo to Leszek był „oczkiem w głowie” – a ona tą, która „sobie poradzi”. Teraz historia się powtarza.
Kiedy Ilona próbowała o tym porozmawiać, Leszek się obraził: „Zawsze mi coś wyrzucasz. Nie moja wina, że mieszkasz bliżej”. Od tamtej pory nie rozmawiają.
Relacja z rodzeństwem jest często najdłuższą relacją, jaką mamy – zaczyna się w dzieciństwie i może trwać dłużej niż związki z rodzicami, partnerami czy przyjaciółmi. Rodzeństwo zna nas z czasów, których nikt inny nie pamięta. Dzieli z nami wspomnienia, rodzinne tajemnice, język i żarty zrozumiałe tylko dla nas.
To dlatego relacje z bratem czy siostrą potrafią być tak ważne – i tak bolesne. Badania pokazują, że jakość relacji z rodzeństwem w dzieciństwie ma znaczenie dla zdrowia psychicznego w dorosłości. W długoletnim badaniu mężczyzn z Harvardu osoby, które w dzieciństwie miały słabsze relacje z rodzeństwem, częściej chorowały później na depresję.
Role z dzieciństwa. W wielu rodzinach dzieci dostają role: „ten zdolny”, „ta odpowiedzialna”, „ten trudny”, „ta grzeczna”, „pupilek”. Te role często trwają długo po wyprowadzce z domu i wpływają na to, jak traktujemy się nawzajem – a także na to, jak traktują nas rodzice.
Poczucie niesprawiedliwości. Wrażenie, że rodzice kogoś faworyzowali, bywa jednym z najsilniejszych źródeł napięć. Często każde z rodzeństwa ma inną wersję tego, „jak było” – i każde czuje się pokrzywdzone na swój sposób.
Rywalizacja. O uwagę rodziców, o osiągnięcia, później o pozycję zawodową czy „udane życie”. Rywalizacja z dzieciństwa potrafi przetrwać dekady.
Różnice życiowe. Inne wartości, inny styl życia, inne poglądy polityczne czy religijne, różne sytuacje materialne.
Opieka nad starzejącymi się rodzicami. To jeden z najczęstszych punktów zapalnych. Obowiązki rzadko rozkładają się równo, a dawne żale wracają z nową siłą.
Spadek i sprawy majątkowe. Podział mieszkania czy pamiątek po rodzicach bywa tylko pozornie sporem o pieniądze. Często chodzi o coś więcej: o uznanie, sprawiedliwość, o to, „kogo rodzice kochali bardziej”.
Partnerzy i dzieci. Nowi członkowie rodziny mogą zmieniać dynamikę – bywa, że stają się sprzymierzeńcami, a bywa, że źródłem konfliktów.
W niektórych rodzinach rodzeństwo nie było tylko rywalem, ale też źródłem krzywdy – przez przemoc, poniżanie, wykluczanie. Bywa też, że jedno z dzieci musiało przejąć rolę opiekuna młodszego rodzeństwa, bo rodzice nie byli w stanie tego robić, na przykład z powodu alkoholu czy choroby. Takie doświadczenia mogą latami wpływać na relację. Więcej o tym w artykule o terapii DDA.
W takich sytuacjach nie zawsze celem jest bliskość. Czasem zdrowszym rozwiązaniem jest ograniczenie kontaktu – i to również jest uprawniony wybór.
W psychoterapii można przyjrzeć się temu, jak relacje z rodzeństwem i rodzicami ukształtowały nasz obraz siebie, jakie dawne uczucia – zazdrość, żal, poczucie winy – wciąż są żywe i jak wpływają na nasze obecne relacje, także w pracy czy w związku. Czasem okazuje się, że rywalizacja z rodzeństwem powtarza się w relacjach ze współpracownikami albo że rola „tej odpowiedzialnej” odbiera nam siły także w małżeństwie.
W nurcie psychodynamicznym, w którym pracujemy w Sumus, relacje rodzinne są jednym z najważniejszych obszarów pracy. Więcej o relacjach z rodzicami przeczytasz w artykule o trudnych relacjach z rodzicami w dorosłości.
Ilona po kilku miesiącach terapii napisała do Leszka list. Nie oskarżała go – opisała, jak się czuje i czego potrzebuje. Leszek zadzwonił po tygodniu. Po raz pierwszy powiedział, że przez całe dzieciństwo czuł, że rodzice oczekują od niego „sukcesu za dwoje” – i że zazdrościł jej, że „mogła być sobą”. Dziś przyjeżdża do ojca co drugi weekend.
W Centrum Psychoterapii Sumus przy ul. Św. Sebastiana w Krakowie możesz zacząć od konsultacji. Możesz poznać nasz zespół i wybrać konkretną osobę.
Tak, to bardzo częste. Rywalizacja z dzieciństwa potrafi przetrwać wiele lat, zwłaszcza gdy rodzice porównywali dzieci lub faworyzowali któreś z nich.
Często tak, jeśli obie strony są na to gotowe. Pomaga rozmowa o uczuciach, a nie o zarzutach, i uznanie, że każde z rodzeństwa mogło przeżywać dzieciństwo inaczej.
Nie. Więzy krwi nie zobowiązują do pozostawania w relacji, która rani. Ograniczenie lub zerwanie kontaktu może być uprawnioną decyzją, choć warto ją dobrze przemyśleć.
W niektórych sytuacjach możliwe są wspólne konsultacje. Warto zapytać o to podczas pierwszego spotkania.
Zrób następny krok
Nasz zespół 9 certyfikowanych terapeutów czeka na Ciebie. Bez skierowania, bez długiego oczekiwania.
Bez skierowania · Płatność gotówką lub kartą · 12 444-70-60