Psychoterapia

Relacje z rodzeństwem w dorosłości – rywalizacja, żal i szansa na bliskość

15 listopada 2026 Stefania 6 min czytania
Relacje z rodzeństwem w dorosłości – rywalizacja, żal i szansa na bliskość
Relacje z rodzeństwem w dorosłości – rywalizacja, żal i szansa na bliskość
Zdjęcie: Karolina Grabowska / Pexels

Ilona ma 42 lata i młodszego o trzy lata brata Leszka. Od kiedy ich ojciec zachorował, to ona jeździ do niego do Tarnowa co weekend, załatwia lekarzy, gotuje, sprząta. Leszek mieszka w Warszawie, „ma dużo pracy” i dzwoni raz w tygodniu, żeby zapytać, „jak tata”. Kiedy ostatnio przyjechał na niedzielę, ojciec rozpromienił się: „Mój syn przyjechał!”. Ilona wyszła do kuchni i rozpłakała się ze złości. Przez całe dzieciństwo to Leszek był „oczkiem w głowie” – a ona tą, która „sobie poradzi”. Teraz historia się powtarza.

Kiedy Ilona próbowała o tym porozmawiać, Leszek się obraził: „Zawsze mi coś wyrzucasz. Nie moja wina, że mieszkasz bliżej”. Od tamtej pory nie rozmawiają.

Najdłuższa relacja w życiu

Relacja z rodzeństwem jest często najdłuższą relacją, jaką mamy – zaczyna się w dzieciństwie i może trwać dłużej niż związki z rodzicami, partnerami czy przyjaciółmi. Rodzeństwo zna nas z czasów, których nikt inny nie pamięta. Dzieli z nami wspomnienia, rodzinne tajemnice, język i żarty zrozumiałe tylko dla nas.

To dlatego relacje z bratem czy siostrą potrafią być tak ważne – i tak bolesne. Badania pokazują, że jakość relacji z rodzeństwem w dzieciństwie ma znaczenie dla zdrowia psychicznego w dorosłości. W długoletnim badaniu mężczyzn z Harvardu osoby, które w dzieciństwie miały słabsze relacje z rodzeństwem, częściej chorowały później na depresję.

Skąd biorą się napięcia?

Role z dzieciństwa. W wielu rodzinach dzieci dostają role: „ten zdolny”, „ta odpowiedzialna”, „ten trudny”, „ta grzeczna”, „pupilek”. Te role często trwają długo po wyprowadzce z domu i wpływają na to, jak traktujemy się nawzajem – a także na to, jak traktują nas rodzice.

Poczucie niesprawiedliwości. Wrażenie, że rodzice kogoś faworyzowali, bywa jednym z najsilniejszych źródeł napięć. Często każde z rodzeństwa ma inną wersję tego, „jak było” – i każde czuje się pokrzywdzone na swój sposób.

Rywalizacja. O uwagę rodziców, o osiągnięcia, później o pozycję zawodową czy „udane życie”. Rywalizacja z dzieciństwa potrafi przetrwać dekady.

Różnice życiowe. Inne wartości, inny styl życia, inne poglądy polityczne czy religijne, różne sytuacje materialne.

Opieka nad starzejącymi się rodzicami. To jeden z najczęstszych punktów zapalnych. Obowiązki rzadko rozkładają się równo, a dawne żale wracają z nową siłą.

Spadek i sprawy majątkowe. Podział mieszkania czy pamiątek po rodzicach bywa tylko pozornie sporem o pieniądze. Często chodzi o coś więcej: o uznanie, sprawiedliwość, o to, „kogo rodzice kochali bardziej”.

Partnerzy i dzieci. Nowi członkowie rodziny mogą zmieniać dynamikę – bywa, że stają się sprzymierzeńcami, a bywa, że źródłem konfliktów.

Gdy dawne krzywdy wracają

W niektórych rodzinach rodzeństwo nie było tylko rywalem, ale też źródłem krzywdy – przez przemoc, poniżanie, wykluczanie. Bywa też, że jedno z dzieci musiało przejąć rolę opiekuna młodszego rodzeństwa, bo rodzice nie byli w stanie tego robić, na przykład z powodu alkoholu czy choroby. Takie doświadczenia mogą latami wpływać na relację. Więcej o tym w artykule o terapii DDA.

W takich sytuacjach nie zawsze celem jest bliskość. Czasem zdrowszym rozwiązaniem jest ograniczenie kontaktu – i to również jest uprawniony wybór.

Jak zmieniać relację z rodzeństwem?

  • Zauważ swoją rolę. Jaką rolę miałaś lub miałeś w rodzinie? Czy wciąż ją odgrywasz? Ilona zauważyła, że nadal jest „tą, która sobie poradzi” – i nigdy nie prosi o pomoc wprost.
  • Mów o potrzebach, nie o zarzutach. Zamiast „nigdy nic nie robisz dla taty” – „jestem bardzo zmęczona. Potrzebuję, żebyś przyjeżdżał raz w miesiącu na weekend”.
  • Uznaj, że możecie pamiętać różnie. Wasze wspomnienia z dzieciństwa mogą się różnić i obie wersje mogą być prawdziwe z Waszej perspektywy.
  • Oddziel rodzeństwo od rodziców. Często złość na brata czy siostrę jest w rzeczywistości złością na rodziców, którzy kogoś faworyzowali. Brat czy siostra nie zawsze mieli na to wpływ.
  • Ustalcie konkretne zasady. Przy opiece nad rodzicami pomaga jasny podział obowiązków – nawet spisany.
  • Budujcie nowe wspomnienia. Wspólny wyjazd, spotkanie bez rodziców, rozmowa „jak dorośli” mogą pomóc zobaczyć się nawzajem na nowo.
  • Postaw granice, jeśli trzeba. Więcej w artykule jak stawiać granice.

Jak pomaga psychoterapia?

W psychoterapii można przyjrzeć się temu, jak relacje z rodzeństwem i rodzicami ukształtowały nasz obraz siebie, jakie dawne uczucia – zazdrość, żal, poczucie winy – wciąż są żywe i jak wpływają na nasze obecne relacje, także w pracy czy w związku. Czasem okazuje się, że rywalizacja z rodzeństwem powtarza się w relacjach ze współpracownikami albo że rola „tej odpowiedzialnej” odbiera nam siły także w małżeństwie.

W nurcie psychodynamicznym, w którym pracujemy w Sumus, relacje rodzinne są jednym z najważniejszych obszarów pracy. Więcej o relacjach z rodzicami przeczytasz w artykule o trudnych relacjach z rodzicami w dorosłości.

Ilona po kilku miesiącach terapii napisała do Leszka list. Nie oskarżała go – opisała, jak się czuje i czego potrzebuje. Leszek zadzwonił po tygodniu. Po raz pierwszy powiedział, że przez całe dzieciństwo czuł, że rodzice oczekują od niego „sukcesu za dwoje” – i że zazdrościł jej, że „mogła być sobą”. Dziś przyjeżdża do ojca co drugi weekend.

Kiedy warto zgłosić się po pomoc?

  • gdy konflikt z rodzeństwem odbiera Ci spokój i trwa od dawna,
  • gdy opieka nad rodzicami wywołuje napięcia, z którymi trudno sobie poradzić,
  • gdy dawne krzywdy wciąż mocno wpływają na Twoje życie,
  • gdy role z dzieciństwa powtarzają się w Twoich dorosłych relacjach.

W Centrum Psychoterapii Sumus przy ul. Św. Sebastiana w Krakowie możesz zacząć od konsultacji. Możesz poznać nasz zespół i wybrać konkretną osobę.

Najczęstsze pytania

Czy to normalne, że jako dorośli wciąż rywalizujemy z rodzeństwem?

Tak, to bardzo częste. Rywalizacja z dzieciństwa potrafi przetrwać wiele lat, zwłaszcza gdy rodzice porównywali dzieci lub faworyzowali któreś z nich.

Czy można naprawić relację z rodzeństwem po latach konfliktu?

Często tak, jeśli obie strony są na to gotowe. Pomaga rozmowa o uczuciach, a nie o zarzutach, i uznanie, że każde z rodzeństwa mogło przeżywać dzieciństwo inaczej.

Czy muszę utrzymywać kontakt z rodzeństwem, które mnie krzywdzi?

Nie. Więzy krwi nie zobowiązują do pozostawania w relacji, która rani. Ograniczenie lub zerwanie kontaktu może być uprawnioną decyzją, choć warto ją dobrze przemyśleć.

Czy rodzeństwo może przyjść razem na terapię?

W niektórych sytuacjach możliwe są wspólne konsultacje. Warto zapytać o to podczas pierwszego spotkania.

Źródła

S

Autor artykułu

Stefania

Terapeuta w Centrum Psychoterapii Sumus · Kraków

Zrób następny krok

Artykuł to dobry start —
rozmowa zmienia więcej

Nasz zespół 9 certyfikowanych terapeutów czeka na Ciebie. Bez skierowania, bez długiego oczekiwania.

Umów pierwszą konsultację Poznaj nasz zespół

Bez skierowania · Płatność gotówką lub kartą · 12 444-70-60