
Renata od dwunastu lat jest żoną Marka. Marek pije – nie codziennie, ale regularnie i coraz więcej. Renata zna każdy sygnał: ton głosu w telefonie, sposób, w jaki odkłada klucze. Przelicza butelki w szafce. Dzwoni do jego pracy, że ma grypę, kiedy nie jest w stanie wstać. Mówi dzieciom, że „tata jest zmęczony”. Odwołuje spotkania z przyjaciółkami, bo nie wie, w jakim stanie Marek wróci. Na pytanie, co u niej, odpowiada zawsze: „U nas wszystko dobrze”.
Renata nie pije. Ale jej życie od lat kręci się wokół alkoholu.
Współuzależnienie to sposób funkcjonowania, który rozwija się u osób żyjących w bliskiej relacji z osobą uzależnioną – najczęściej od alkoholu, ale też od innych substancji czy zachowań, na przykład hazardu. To nie jest diagnoza choroby, tylko opis wzorca przystosowania się do trudnej, przewlekle stresującej sytuacji.
Osoba współuzależniona stopniowo coraz bardziej koncentruje się na piciu bliskiej osoby: próbuje je kontrolować, przewidywać, ukrywać i naprawiać jego skutki. Jej własne potrzeby, emocje i plany schodzą na dalszy plan, aż w końcu prawie znikają.
Typowe sygnały to:
Wiele z tych zachowań wynika z miłości i troski. Problem polega na tym, że zamiast pomagać, często nieświadomie podtrzymują picie – bo osoba pijąca nie musi mierzyć się z jego konsekwencjami.
Współuzależnienie nie jest wyborem ani słabością. Rozwija się stopniowo, jako sposób przetrwania w sytuacji, która wymyka się spod kontroli. Kontrolowanie daje złudzenie wpływu. Ukrywanie chroni przed wstydem. Ratowanie pozwala wierzyć, że „jeszcze da się to naprawić”.
Często w historii osób współuzależnionych pojawia się też dzieciństwo w rodzinie z problemem alkoholowym. Renata w terapii zauważyła, że w taki sam sposób, w jaki dziś „pilnuje” Marka, jako nastolatka pilnowała ojca – i chroniła młodszego brata przed jego wybuchami. Rola opiekunki była jej znana od zawsze. Więcej o tym w artykule o terapii DDA.
Dzieci w rodzinie z problemem alkoholowym często wiedzą dużo więcej, niż myślą dorośli. Nawet jeśli nikt o tym nie mówi, czują napięcie, nieprzewidywalność i wstyd. Uczą się, że o pewnych rzeczach się nie rozmawia, że trzeba być grzecznym, niewidzialnym albo „dorosłym” za wcześnie.
Jednym z najważniejszych kroków, jaki może zrobić rodzic, jest nazwanie sytuacji w sposób dostosowany do wieku dziecka i zapewnienie go, że to nie jego wina. Jeśli martwisz się o dziecko, zajrzyj do naszej oferty konsultacji rodzicielskich oraz terapii dzieci i młodzieży.
Często tak. Badania nad programem CRAFT (Community Reinforcement and Family Training) pokazują, że gdy bliscy zmieniają sposób reagowania na picie – przestają ratować, zaczynają nagradzać trzeźwość i dbać o siebie – osoba uzależniona znacznie częściej decyduje się na leczenie.
Nie ma jednak gwarancji. Dlatego najważniejszym celem pracy nad współuzależnieniem nie jest zmiana osoby pijącej, tylko odzyskanie własnego życia – niezależnie od tego, co ona zdecyduje. O tym, jak rozpoznać, że picie przestaje być niewinne, pisaliśmy w artykule kiedy picie alkoholu staje się problemem.
W terapii osoba współuzależniona może po raz pierwszy od lat porozmawiać o tym, co przeżywa, bez wstydu i bez konieczności chronienia kogokolwiek. Pomaga ona zrozumieć mechanizmy, które utrzymują współuzależnienie, przeżyć złość, smutek i żal, nauczyć się stawiać granice i podejmować decyzje – w tym te najtrudniejsze, dotyczące przyszłości związku.
Renata po kilku miesiącach terapii po raz pierwszy nie zadzwoniła do pracy Marka. Był to dla niej przełom – i początek długiej drogi, na której zaczęła pytać nie „jak go uratować?”, tylko „czego ja potrzebuję?”.
W Centrum Psychoterapii Sumus przy ul. Św. Sebastiana w Krakowie w naszym zespole jest psychoterapeutka specjalizująca się w terapii uzależnień. Możesz poznać nasz zespół i wybrać konkretną osobę.
Jeśli w Twoim domu dochodzi do przemocy, możesz zadzwonić do „Niebieskiej Linii”: 800 120 002. W sytuacji zagrożenia dzwoń pod 112.
Nie. Może dotyczyć rodziców, dzieci, rodzeństwa, a nawet przyjaciół osoby uzależnionej – każdego, kto żyje w bliskiej relacji z nią i podporządkowuje jej piciu swoje życie.
Tak. Terapia dla osób współuzależnionych jest dla Ciebie, niezależnie od decyzji osoby pijącej. Często to właśnie zmiana po stronie bliskich otwiera drogę do zmiany w całej rodzinie.
To bardzo osobista decyzja, której nikt nie powinien podejmować za Ciebie. Terapia może pomóc ją przemyśleć – z uwzględnieniem Twojego bezpieczeństwa, potrzeb i sytuacji dzieci.
Tak. Podobne mechanizmy pojawiają się w rodzinach osób uzależnionych od narkotyków, hazardu, gier czy zakupów.
Zrób następny krok
Nasz zespół 9 certyfikowanych terapeutów czeka na Ciebie. Bez skierowania, bez długiego oczekiwania.
Bez skierowania · Płatność gotówką lub kartą · 12 444-70-60