Psychoterapia

Przejście na emeryturę – jak odnaleźć się w nowym etapie życia?

22 listopada 2026 Stefania 6 min czytania
Przejście na emeryturę – jak odnaleźć się w nowym etapie życia?
Przejście na emeryturę – jak odnaleźć się w nowym etapie życia?
Zdjęcie: Pexels

Ryszard przez 38 lat pracował jako inżynier w zakładzie w Nowej Hucie. Ostatnie piętnaście lat – jako kierownik działu. W lipcu przeszedł na emeryturę. Koledzy zorganizowali pożegnanie z tortem, a on przez pierwsze dwa tygodnie czuł się jak na wakacjach: wysypiał się, jeździł na działkę, czytał. Potem przyszedł wrzesień. Żona wychodziła rano do pracy, a Ryszard siedział w kuchni i nie wiedział, co ze sobą zrobić. Dzwonił do byłych współpracowników „zapytać, jak idzie” – ale oni mieli coraz mniej czasu. W październiku przestał jeździć na działkę. W listopadzie żona zapytała go, dlaczego od tygodnia nie wychodzi z domu. „A po co?” – odpowiedział.

Emerytura – długo wyczekiwana, a jednak trudna

Wiele osób przez lata wyobraża sobie emeryturę jako czas odpoczynku i wolności. Dla części tak właśnie jest. Dla innych przejście na emeryturę okazuje się jedną z największych zmian w życiu – porównywalną z przeprowadzką, rozstaniem czy żałobą.

Badania pokazują, że ludzie bardzo różnie przechodzą przez ten etap. W dużym, wieloletnim badaniu emerytów większość zachowywała stabilne samopoczucie, ale u części osób wyraźnie się ono pogarszało w pierwszym okresie po odejściu z pracy, a potem stopniowo poprawiało. Kluczowe okazały się m.in. zdrowie, sytuacja finansowa, jakość relacji, a także to, czy decyzja o emeryturze była dobrowolna i przemyślana.

Co tracimy, odchodząc z pracy?

Praca daje dużo więcej niż pensję:

  • Tożsamość. „Jestem inżynierem”, „jestem nauczycielką”. Po latach trudno odpowiedzieć na pytanie „kim jestem” bez nazwy zawodu.
  • Strukturę dnia. Godzina wstawania, przerwa na kawę, powrót do domu – to wszystko znika.
  • Poczucie bycia potrzebnym. Decyzje, odpowiedzialność, ludzie, którzy pytają o zdanie.
  • Relacje. Codzienne rozmowy ze współpracownikami, często najważniejszy krąg towarzyski.
  • Cel. Projekty, zadania, poczucie, że „coś się udało”.
  • Status. Zwłaszcza dla osób, które zajmowały wysokie stanowiska.

Ryszard w terapii powiedział: „W pracy byłem kimś. Ludzie przychodzili do mnie z problemami. Teraz jestem nikim”.

Najczęstsze trudności po przejściu na emeryturę

  • Pustka i nuda – zwłaszcza gdy nie ma planu na „po”.
  • Poczucie bezużyteczności – szczególnie u osób silnie utożsamiających się z pracą. Więcej o tym w artykule o pracoholizmie.
  • Samotność – utrata kontaktów zawodowych bywa nagła i bolesna. Więcej w artykule o samotności i izolacji społecznej.
  • Zmiany w związku – nagle partnerzy spędzają razem całe dnie. To może zbliżać, ale też uruchamiać konflikty. „Nagle mąż zaczął mi mówić, jak mam ładować zmywarkę” – śmieje się wiele żon świeżych emerytów.
  • Konfrontacja ze starzeniem się – emerytura bywa symbolicznym momentem, w którym zaczynamy myśleć o przemijaniu, zdrowiu i śmierci.
  • Obniżony nastrój – u części osób smutek i wycofanie przechodzą w depresję.

Jak przygotować się do emerytury?

Najlepiej zacząć myśleć o tym wcześniej – nie tylko o finansach, ale i o psychice:

  • Zapytaj siebie, co daje Ci praca. Strukturę? Ludzi? Sens? Status? Pomyśl, skąd możesz to czerpać po odejściu.
  • Buduj życie poza pracą już teraz. Zainteresowania, przyjaźnie, aktywności, które nie są związane z pracą.
  • Rozważ stopniowe przejście. Część osób decyduje się na pracę w niepełnym wymiarze, konsultacje czy wolontariat – to łagodniejsze przejście.
  • Porozmawiaj z partnerem. Jak chcecie spędzać czas? Ile razem, ile osobno? Jakie macie plany?
  • Zadbaj o zdrowie. Badania, ruch, sen – to inwestycja w jakość tego etapu.

Co może pomóc, gdy emerytura już się zaczęła?

  • Stwórz nowy rytm dnia. Stała godzina wstawania, plan na każdy dzień – nawet prosty – pomaga uniknąć poczucia pustki.
  • Znajdź nowe źródło sensu. Wolontariat, opieka nad wnukami, nauka czegoś nowego, uniwersytet trzeciego wieku, działalność w lokalnej społeczności.
  • Bądź w ruchu. Aktywność fizyczna poprawia nastrój i daje kontakt z innymi – grupy nordic walking, basen, taniec.
  • Pielęgnuj relacje. Umawiaj się z przyjaciółmi, odnawiaj dawne znajomości, szukaj nowych.
  • Pozwól sobie na żal. Tęsknota za pracą i za tym, kim się było, jest naturalna. Nie trzeba udawać, że emerytura to tylko szczęście.
  • Ustalcie zasady z partnerem. Własna przestrzeń, własne zajęcia, wspólny czas – to pomaga uniknąć napięć.

Kiedy to coś więcej niż trudny okres?

Warto zwrócić uwagę, jeśli przez dłuższy czas:

  • tracisz zainteresowanie tym, co wcześniej sprawiało przyjemność,
  • wycofujesz się z kontaktów i coraz rzadziej wychodzisz z domu,
  • masz problemy ze snem, apetytem, koncentracją,
  • czujesz się bezwartościowy i bez nadziei,
  • zwiększasz ilość wypijanego alkoholu.

To mogą być objawy depresji, która u osób starszych bywa przeoczana, bo „w tym wieku tak już jest”. Tak nie jest – depresja w każdym wieku wymaga i warta jest leczenia. Więcej w artykule jak rozpoznać depresję.

Jak pomaga psychoterapia?

Psychoterapia w okresie przejścia na emeryturę pomaga przeżyć poczucie straty, zbudować nową tożsamość i odnaleźć to, co ma znaczenie w tym etapie życia. Dla wielu osób jest to też czas, by spojrzeć na całe swoje życie z perspektywy: co się udało, czego żałują, co chcą jeszcze zrobić.

W nurcie psychodynamicznym, w którym pracujemy w Sumus, przyglądamy się temu, jak przejście na emeryturę porusza wcześniejsze doświadczenia, wartości wyniesione z domu i relacje z bliskimi. Na psychoterapię nigdy nie jest za późno – osoby po sześćdziesiątce równie dobrze korzystają z terapii jak młodsze.

Ryszard po kilku miesiącach terapii zaczął prowadzić zajęcia z techniki w świetlicy dla dzieci na swoim osiedlu. „Okazuje się, że wciąż mam coś do przekazania” – mówi. Wrócił też na działkę. Tym razem z wnukiem.

Kiedy warto zgłosić się po pomoc?

  • gdy po przejściu na emeryturę czujesz pustkę i brak sensu,
  • gdy wycofujesz się z życia i kontaktów,
  • gdy w związku pojawiły się napięcia, z którymi trudno sobie poradzić,
  • gdy pojawiają się objawy obniżonego nastroju.

W Centrum Psychoterapii Sumus przy ul. Św. Sebastiana w Krakowie pracujemy z osobami w każdym wieku. Możesz poznać nasz zespół i wybrać konkretną osobę.

Najczęstsze pytania

Czy to normalne, że po przejściu na emeryturę czuję się gorzej?

Tak, wiele osób przeżywa okres adaptacji, w którym pojawia się smutek, pustka lub niepokój. Zwykle z czasem samopoczucie się poprawia, zwłaszcza gdy pojawi się nowy rytm dnia i nowe źródła sensu.

Jak długo trwa przystosowanie do emerytury?

To bardzo indywidualne. Dla części osób to kilka tygodni, dla innych – rok lub dłużej.

Czy psychoterapia jest dla osób starszych?

Tak. Psychoterapia może pomagać w każdym wieku. Osoby starsze często korzystają z niej bardzo dobrze, bo mają bogate doświadczenie życiowe i dużą motywację do zmiany.

Jak pomóc partnerowi, który źle znosi emeryturę?

Warto rozmawiać o tym, co czuje, zachęcać do aktywności i kontaktów, ale nie naciskać. Jeśli smutek i wycofanie się utrzymują, dobrze zaproponować konsultację z lekarzem lub psychoterapeutą.

Źródła

S

Autor artykułu

Stefania

Terapeuta w Centrum Psychoterapii Sumus · Kraków

Zrób następny krok

Artykuł to dobry start —
rozmowa zmienia więcej

Nasz zespół 9 certyfikowanych terapeutów czeka na Ciebie. Bez skierowania, bez długiego oczekiwania.

Umów pierwszą konsultację Poznaj nasz zespół

Bez skierowania · Płatność gotówką lub kartą · 12 444-70-60