
Oskar, 35-letni inżynier, od dwóch lat zastanawia się, czy przyjąć propozycję pracy w firmie w Gdańsku. Ma tabelkę w Excelu z plusami i minusami – liczy ona już 47 wierszy. Zapytał o zdanie rodziców, partnerkę, trzech przyjaciół i kolegę z poprzedniej pracy. Każdy powiedział coś innego. Kiedy wydaje mu się, że już zdecydował, pojawia się nowa wątpliwość. Firma z Gdańska dwa razy przedłużała termin odpowiedzi. W końcu zatrudniła kogoś innego. Oskar poczuł ulgę – i natychmiast potem ogromny żal.
To nie dotyczy tylko dużych spraw. Oskar potrafi pół godziny stać w sklepie przed półką z jogurtami, a w restauracji zawsze zamawia ostatni, po długim namyśle – i często żałuje, że nie wybrał czegoś innego.
Każda decyzja oznacza wybór jednej możliwości i rezygnację z innych. To naturalne, że ważne wybory budzą niepokój. Dla niektórych osób jednak nawet drobne decyzje stają się źródłem napięcia, a duże – potrafią paraliżować na miesiące lub lata.
Za trudnością w podejmowaniu decyzji może kryć się wiele rzeczy:
Lęk przed błędem. Jeśli każdy wybór traktujemy jako test, który można oblać, każda decyzja staje się zagrożeniem. To częste u osób perfekcjonistycznych – więcej w artykule o perfekcjonizmie.
Lęk przed żalem. Wiele osób boi się nie tyle złej decyzji, co tego, że będą jej żałować. Wyobrażają sobie przyszłe poczucie winy i próbują go za wszelką cenę uniknąć.
Nietolerancja niepewności. Żadna decyzja nie daje stuprocentowej pewności. Dla osób, które bardzo źle znoszą niepewność, każdy wybór jest skokiem w nieznane.
Brak kontaktu z własnymi potrzebami. Trudno wybrać, gdy nie wiemy, czego naprawdę chcemy. To częste u osób, które przez lata dostosowywały się do innych. Więcej w artykule o zadowalaniu innych.
Strata. Każdy wybór oznacza pożegnanie z alternatywą. Decyzja o przeprowadzce to też decyzja o pożegnaniu przyjaciół, mieszkania, codzienności.
Przytłoczenie możliwościami. Badania pokazują, że zbyt duży wybór może paraliżować. W słynnym eksperymencie klienci sklepu, którzy mogli spróbować 24 rodzajów dżemu, rzadziej decydowali się na zakup niż ci, którzy mieli do wyboru tylko 6.
Psycholog Barry Schwartz zwrócił uwagę na dwa style podejmowania decyzji:
Badania pokazują, że maksymalizatorzy często osiągają obiektywnie lepsze wyniki, ale są mniej zadowoleni ze swoich wyborów, częściej odczuwają żal, mają niższy poziom zadowolenia z życia i więcej objawów depresyjnych. Oskar był klasycznym maksymalizatorem – nawet wybór jogurtu musiał być „optymalny”.
Często korzenie sięgają dzieciństwa:
Oskar w terapii przypomniał sobie, że ojciec komentował niemal każdą jego decyzję – od wyboru szkoły po kolor kurtki. „Zawsze wiedział lepiej” – mówił. Dorosły Oskar wciąż szukał kogoś, kto powie mu, co wybrać, a jednocześnie czuł złość, gdy ktoś to robił.
Trudność w podejmowaniu decyzji może być też objawem innych trudności:
Psychoterapia nie podejmuje decyzji za pacjenta – i dobrze, bo dla wielu osób z trudnością w decydowaniu najważniejsze jest właśnie odzyskanie poczucia, że mogą wybierać same. Terapia pomaga zrozumieć, co sprawia, że wybory są tak trudne, jakie lęki się z nimi wiążą i jakie dawne doświadczenia za nimi stoją. Pomaga też odzyskać kontakt z własnymi potrzebami – bo trudno wybrać, nie wiedząc, czego się chce.
W nurcie psychodynamicznym, w którym pracujemy w Sumus, trudność w decydowaniu często pojawia się też w samej terapii – na przykład w oczekiwaniu, że terapeuta „powie, co robić”. Zauważenie tego bywa ważnym krokiem.
Oskar po roku terapii zmienił pracę – nie na tę w Gdańsku, tylko w Krakowie, w mniejszej firmie, w której może projektować to, co lubi. Decyzję podjął w tydzień. „Nadal nie wiem, czy była najlepsza” – mówi. – „Ale wiem, że była moja”.
W Centrum Psychoterapii Sumus przy ul. Św. Sebastiana w Krakowie możesz zacząć od konsultacji. Możesz poznać nasz zespół i wybrać konkretną osobę.
Częściowo może wynikać z temperamentu, ale często jest związane z lękiem, perfekcjonizmem lub wcześniejszymi doświadczeniami. To oznacza, że można nad nim pracować.
To częste u osób, które szukają idealnej opcji. Każdy wybór ma koszty, a umysł łatwo skupia się na tym, z czego zrezygnowaliśmy. Pomaga akceptacja, że idealna decyzja nie istnieje.
Rada zaufanej osoby może pomóc. Zbyt wiele opinii często jednak zwiększa niepewność i oddala nas od własnych potrzeb.
Terapeuta nie podejmie jej za Ciebie, ale pomoże Ci zrozumieć, co utrudnia wybór, jakie są Twoje potrzeby i wartości – i dzięki temu łatwiej będzie Ci zdecydować samodzielnie.
Zrób następny krok
Nasz zespół 9 certyfikowanych terapeutów czeka na Ciebie. Bez skierowania, bez długiego oczekiwania.
Bez skierowania · Płatność gotówką lub kartą · 12 444-70-60