
Teresa, 52-letnia specjalistka ds. zamówień, przez piętnaście lat była cenioną pracownicą. Wszystko zmieniło się, gdy w dziale pojawiła się nowa kierowniczka. Na początku były to drobne uwagi na spotkaniach: „Pani Tereso, to chyba nie jest pani mocna strona”. Potem Teresa przestała być zapraszana na narady. Jej projekty przejmowali inni. Maile z poprawkami przychodziły w piątek o 18:00 z terminem na poniedziałek rano. Kierowniczka zaczęła komentować jej wiek i „przestarzałe metody” przy całym zespole. Koledzy przestali siadać z nią w kuchni. Po roku Teresa nie spała, miała bóle głowy i kołatania serca. Zaczęła wierzyć, że rzeczywiście „już się nie nadaje”.
W polskim prawie mobbing jest zdefiniowany w art. 94³ Kodeksu pracy. Oznacza działania lub zachowania dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko niemu, które polegają na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu, wywołują u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, powodują lub mają na celu jego poniżenie lub ośmieszenie, izolowanie lub wyeliminowanie z zespołu.
Kluczowe są tu dwa elementy: uporczywość (powtarzalność) i długotrwałość. Jedna kłótnia, jednorazowa niesprawiedliwa uwaga czy surowy, ale rzeczowy szef to jeszcze nie mobbing. Mobbing to system zachowań, który trwa i stopniowo niszczy osobę, wobec której jest kierowany.
Mobbing może pochodzić od przełożonego, ale także od współpracowników, a nawet od podwładnych.
Psycholog Heinz Leymann, który jako jeden z pierwszych opisał to zjawisko, wyróżnił kilka grup zachowań mobbingowych. Do najczęstszych należą:
To ważne rozróżnienie. W konflikcie obie strony mają podobną siłę, spór dotyczy konkretnej sprawy i można go rozwiązać. W mobbingu jest wyraźna nierównowaga sił, a działania są skierowane przeciwko osobie, a nie przeciwko jej pracy. Konflikt może przerodzić się w mobbing, gdy jedna strona zaczyna systematycznie dążyć do upokorzenia lub wyeliminowania drugiej.
Mobbing to przewlekły stres o bardzo dużej sile. Osoby go doświadczające często mają:
Szczególnie niszczące jest to, że mobbing stopniowo zmienia sposób, w jaki osoba widzi samą siebie. Teresa, która przez lata była chwalona, po roku zaczęła sama siebie przekonywać, że kierowniczka „pewnie ma rację”. To nie jest słabość – to typowy skutek długotrwałego podważania czyjejś wartości.
Praktycznie i prawnie:
Dla swojego zdrowia:
Psychoterapia dla osób doświadczających mobbingu pomaga przede wszystkim odzyskać poczucie własnej wartości i rzetelny obraz siebie. Daje miejsce, w którym można przeżyć złość, upokorzenie i lęk, poradzić sobie z objawami stresu i podjąć przemyślane decyzje – o pozostaniu, walce o swoje prawa lub odejściu.
Czasem w terapii warto przyjrzeć się też temu, dlaczego tak trudno było się przeciwstawić lub dlaczego krytyka trafiła w tak czuły punkt. Nie po to, by szukać winy w osobie poszkodowanej – odpowiedzialność za mobbing ponosi zawsze sprawca i pracodawca – ale po to, by lepiej się chronić w przyszłości. Teresa w terapii odkryła, że słowa kierowniczki brzmiały znajomo – przypominały jej krytycznego ojca. Dlatego tak łatwo w nie uwierzyła. Po kilku miesiącach zdecydowała się zgłosić sprawę do działu kadr, a pół roku później zmieniła pracę.
Mobbing często prowadzi do wypalenia, obniżonego nastroju i zaburzeń lękowych – im wcześniej sięgniesz po wsparcie, tym łatwiej je zatrzymać.
W Centrum Psychoterapii Sumus przy ul. Św. Sebastiana w Krakowie możesz zacząć od konsultacji. Możesz poznać nasz zespół i wybrać konkretną osobę.
Jeśli masz myśli samobójcze lub jesteś w bezpośrednim zagrożeniu, zadzwoń pod numer 112 albo do Centrum Wsparcia dla Osób Dorosłych w Kryzysie Psychicznym: 800 70 2222 (całodobowo, bezpłatnie).
Nie. Mobbing wymaga uporczywości i długotrwałości. Jednorazowe zachowanie może być niewłaściwe i warto na nie reagować, ale nie spełnia definicji mobbingu.
Tak. Mobbing może pochodzić od przełożonych, współpracowników, a nawet podwładnych. Za przeciwdziałanie mobbingowi odpowiada pracodawca.
Psychoterapeuta może opisać przebieg terapii, ale zwolnienia lekarskie i diagnozy medyczne wystawia lekarz, na przykład psychiatra. Kwestie dowodowe warto omówić z prawnikiem.
To indywidualna decyzja, zależna od Twojej sytuacji, zdrowia i możliwości. Terapia może pomóc ją przemyśleć, a prawnik – ocenić, jakie masz możliwości prawne.
Zrób następny krok
Nasz zespół 9 certyfikowanych terapeutów czeka na Ciebie. Bez skierowania, bez długiego oczekiwania.
Bez skierowania · Płatność gotówką lub kartą · 12 444-70-60