
Marzena, 39-letnia księgowa, jest w biurze osobą, do której wszyscy przychodzą. Kiedy ktoś potrzebuje zastępstwa – zostaje. Kiedy trzeba zorganizować prezent dla szefa – organizuje. Kiedy siostra prosi o opiekę nad dziećmi w sobotę – zgadza się, choć planowała pierwszy od miesięcy wolny dzień. W domu gotuje to, co lubi mąż, a na wakacje jeździ tam, gdzie chcą inni. Kiedy przyjaciółka zapytała ją niedawno: „A ty czego chcesz?”, Marzena nie wiedziała, co odpowiedzieć.
Zewnętrznie wszyscy uważają ją za ciepłą i pomocną. W środku Marzena czuje się zmęczona, niewidzialna i coraz częściej – po cichu – zła.
Zadowalanie innych (ang. people pleasing) to wzorzec, w którym potrzeby, oczekiwania i nastroje innych ludzi stają się ważniejsze od naszych własnych. Nie chodzi o zwykłą życzliwość, tylko o przymus: poczucie, że musimy sprawić, by inni byli zadowoleni, bo ich niezadowolenie jest dla nas trudne do zniesienia.
To nie jest diagnoza, tylko sposób funkcjonowania, który może dotyczyć różnych obszarów życia – pracy, związku, rodziny, przyjaźni.
Bo opiera się na niemożliwym zadaniu – sprawieniu, by wszyscy byli zawsze zadowoleni. Osoba zadowalająca innych żyje w stałym napięciu i czujności, a jej poczucie wartości zależy od tego, jak bardzo jest potrzebna i lubiana.
Badania nad tzw. „wyciszaniem siebie” (self-silencing) – czyli tłumieniem własnych potrzeb, myśli i emocji w relacjach, by uniknąć konfliktu i utraty bliskości – wiążą ten wzorzec z wyższym ryzykiem depresji. Zadowalanie innych prowadzi też często do wypalenia i dolegliwości z ciała, bo niewyrażona złość i zmęczenie nie znikają.
Paradoksalnie, ten wzorzec może też szkodzić relacjom. Bliscy nie wiedzą, czego naprawdę chcemy, a nasza nagromadzona złość czasem wybucha w najmniej spodziewanym momencie.
Potrzeba zadowalania innych rzadko pojawia się bez powodu. Zwykle była kiedyś sposobem na przetrwanie:
Marzena w terapii przypomniała sobie, że jej mama często chorowała, a ona od dziewiątego roku życia „ogarniała dom”. Pochwały słyszała tylko wtedy, gdy była pomocna. Gdy czegoś chciała dla siebie – słyszała, że jest samolubna.
Więcej praktycznych wskazówek znajdziesz w artykułach jak stawiać granice i o asertywności.
Techniki asertywności pomagają, ale u wielu osób zadowalanie innych jest głęboko zakorzenione i odmowa wywołuje lęk, który trudno pokonać samą wiedzą. W psychoterapii można zrozumieć, skąd pochodzi przekonanie, że trzeba zasłużyć na miłość, przeżyć dawny żal i złość oraz nauczyć się, że można mieć własne potrzeby i nadal być kochanym.
W nurcie psychodynamicznym, w którym pracujemy w Sumus, wzorzec zadowalania często pojawia się także w relacji z terapeutą: pacjent stara się być „dobrym pacjentem”, nie spóźniać się, mówić to, co terapeuta chciałby usłyszeć. Zauważenie tego w bezpiecznej relacji bywa przełomowe. Marzena po raz pierwszy powiedziała swojej terapeutce, że nie zgadza się z jej interpretacją – i nic złego się nie stało.
W Centrum Psychoterapii Sumus przy ul. Św. Sebastiana w Krakowie możesz zacząć od konsultacji. Możesz poznać nasz zespół i wybrać konkretną osobę.
Nie. Życzliwość i pomaganie to cenne cechy. Problem pojawia się wtedy, gdy pomagamy z przymusu, kosztem własnego zdrowia i potrzeb, i gdy nie potrafimy odmówić.
To pokrewne zjawiska. Brak asertywności dotyczy trudności w wyrażaniu siebie, a zadowalanie innych – głębszego przekonania, że nasza wartość zależy od zadowolenia innych.
Zdrowe relacje zwykle wytrzymują odmowy. Niektóre relacje mogą się zmienić, zwłaszcza te, które opierały się na Twoim nieustannym dawaniu. Często jednak zmiana prowadzi do bardziej szczerych i równych relacji.
Bo przez lata uczyłaś się lub uczyłeś, że dbanie o siebie jest samolubne. To poczucie winy jest echem dawnych przekonań, a nie dowodem, że robisz coś złego.
Zrób następny krok
Nasz zespół 9 certyfikowanych terapeutów czeka na Ciebie. Bez skierowania, bez długiego oczekiwania.
Bez skierowania · Płatność gotówką lub kartą · 12 444-70-60